• de groenestroomregeling voor zonne-energie in 2009 ongeveer 63 Meur kostte,
• de groenestroomregeling voor windenergie in 2009 ongeveer 41 Meur kostte,
• de steunregeling voor Warmtekrachtkoppeling in 2009 ongeveer 71 Meur kostte,
• de groenestroomregeling voor energie uit biomassa in 2009 ongeveer 232 Meur kostte.

Eind juni 2010 bedroeg de kost voor zonne-energie in 2010 reeds 141% van het bedrag uit het volledige jaar 2009, op basis daarvan kan je veronderstellen dat in 2010 tot 3 maal het bedrag van 2009 nodig was.  Dit blijft echter minder dan de kostprijs van steunmaatregelen voor biomassa en WKK, waarvan voornamelijk de industrie profiteert, inclusief de chemische industrie.

Ik geef toe, dit is zonder rekening te houden met de steun voor windenergie op zee, maar het plaatst de dingen toch een beetje in perspectief. En als ik dan hoor wat de schattingen zijn van de nucleaire rente, dan vraag ik me af of we onze pijlen niet beter op iets anders richten – hoewel ik het ermee eens ben dat de steun voor zonne-energie best wat minder kan.

En voor zij die het graag wat verder drijven, eigenlijk moet je de kosten en schade uitdrukken in verlies aan nut, en een aanname doen over de vorm van de nutscurve. Tof om even over na te denken, geïnteresseerden zou ik verwijzen naar de Sint Petersburg Paradox.

De conclusie is dat we nog een lange weg moeten afleggen en dat er niet veel tijd rest. De financiële inspanningen moeten worden opgevoerd en een taks op financiële transacties is een “wonderoplossing”, die ettelijke tientallen miljarden kan opleveren… Maar heeft het veel zin om meer geld te geven aan landen waar financiële hulp de bevolking niet bereikt? Zijn er geen betere manieren om armoede uit de wereld te helpen?

Niet dat ik denk dat ontwikkelingslanden het geld niet kunnen gebruiken. Meer geld voor ontwikkelingshulp is een goede zaak, maar de focus moet meer liggen op een juiste besteding, en op een juiste omkadering. Hoe kan je beweren dat je het goed voor hebt met ontwikkelingslanden als je ze enerzijds geld geeft maar anderzijds door dumping van landbouwproducten de boeren uit die landen uit de markt prijst? Dan lijkt meer geld me niet meer of niet minder dan aflaten om het geweten te sussen. Het is dweilen met de kraan open, mét de mogelijkheid om die kraan gewoon toe te draaien (en dan bedoel ik niet de geldkraan).

De VS als goede voorbeeld nemen voor ontwikkelingshulp is vloeken in de kerk. Het land besteedt ongeveer 0,2% van zijn BNI aan ontwikkelingshulp. Toch vind ik Obama zijn discours iets hebben. De Tijd rapporteert dat Obama af wil van de aalmoescultuur. Hulp moet worden gekoppeld aan een goed en democratisch beleid. Tegenstanders zullen beweren dat de VS probeert haar idealen op te leggen. Maar voorwaarden koppelen aan geld geeft meer kans op een goede besteding. Er is meer druk om een terug te betalen lening goed aan te wenden, dan voor geld dat je gewoon krijgt.

Meer geld is ongetwijfeld een deel van de oplossing, maar het zet weinig zoden aan de dijk als er geen voorwaarden aan worden gekoppeld en als er geen verandering komt in ons beleid voor eerlijke handel.

Gisteren ben ik terechtgekomen op een uiteenzetting van Jean Ziegler over zijn boek “De haat tegen het Westen”. Jean Ziegler zat in het Zwitsers parlement voor de sociaal-democraten en was speciaal VN gezant voor het recht op voedsel. Zijn centrale stelling is dat in grote delen van de wereld een haat heerst tegen het Westen – afgezien van de pathologische haat zoals aanwezig bij terroristen. Ik ga niet in detail treden maar het was een redelijk negatief verhaal met als impliciete conclusie dat het kapitalisme rot is.

Iemand in het publiek – een duurzaamheidconsultant van Beco – maakte een intelligente opmerking, en daarover wil ik het wel hebben. Hij zei het niet met zoveel woorden maar ongetwijfeld heeft het Westen schuld aan veel problemen in de wereld. Denk aan honger veroorzaakt door westerse landbouwsubsidies, denk aan milieuvervuiling dankzij westerse oliemaatschappijen of denk aan het verdrijven van volkeren van hun grond omwille van de mineralen in die grond. Dat het Westen daar schuld aan heeft wil echter niet zeggen dat kapitalisme, of privébezit en investeringen slecht zijn. Hij haalde Gunter Pauli aan, de man achter het idee van een blauwe economie, – ik zou het een groene economie noemen – en daar wordt het interessant.

Gunter Pauli is een Antwerpenaar die staat voor een duurzame economie, met een nadruk op duurzaam innoveren. Het principe: De natuur verbetert continu haar efficiëntie en is zo de meest economische agent is op aarde. Onze huidige manier van produceren en consumeren is niet houdbaar. We moeten denken in termen van cyclussen, in onze productiemethoden moeten we proberen de natuur te imiteren, zo wordt consumptie iets positiefs. Dit is de derde industriële revolutie.

Hij brengt dat ook in praktijk, op zijn website staan talloze reële cases. Ook op de website van Trends worden enkele van zijn cases uitgelegd in fiches. Hij toont aan dat duurzaam innoveren werkt en rendabel kan zijn.  Een mooi voorbeeld is het heraanplanten van verdwenen regenwoud in Colombia. De business case is heel eenvoudig. Bosgrond houdt water vast en zuivert het, dat gaf het project een eerste stroom van inkomsten: de verkoop van proper water aan de bevolking. Wanneer het bos meer leeftijd kreeg, kon worden begonnen met het winnen van bio-brandstof – tof dat bio-brandstof ook kan samengaan met herbebossing in plaats van ontbossing. Een belangrijke conclusie is dat het project over 25 jaar meer return heeft geleverd dan een belegging in Microsoft, en dat JP Morgan er mee achter staat. Dat alles zonder dat kapitaal mensen uitbuit of het milieu kapot maakt.

Ik ben volledig akkoord met de man van Beco, en Gunter Pauli. De remedie tegen uitbuiting van mensen en planeet is een combinatie van duurzame bedrijfsprocessen en rentabiliteit. Zorg ervoor dat de kracht van het kapitaal mee aan het juiste zeel trekt. Goede bedoelingen zullen zo veel sneller uitmonden in werkelijk resultaat!

Source: FAO

Na een kleine crisis op de cacaomarkt wordt het heet voor de tarwehandel. Deze keer geen hedge fund dat voor oproer zorgt, maar een hete Russische zomer die de oogst doet mislukken. Maar zoals één zwaluw de lente niet maakt, maakt ook één slechte oogst geen voedselcrisis.

Niet dat de Russische problemen – met als gevolg een ban op export van tarwe – geen invloed hebben, de grafiek van de IGC Wheat Price Index spreekt voor zich. Vorig jaar exporteerde Rusland nog 18 miljoen ton tarwe, toch een goede 2.5% van de wereldjaarproductie. En tarwe wordt ook gebruikt als veevoeder, dus een prijsstijging voor tarwe leidt tot een hoger gebruik van andere gewassen als veevoeder, wat ook daar voor hogere prijzen kan zorgen.

Toch zijn er enkele belangrijke elementen die tegen een nieuwe voedselcrisis pleiten.  Na de voedselcrisis van ’07-’08 zijn de voedselvoorraden aangelengd en we vertrekken nu van een minder precaire situatie. Een slechte oogst zal altijd voor prijsstijgingen zorgen, maar bij een voldoende grote voorraad hoeft dat niet te escaleren. De grafiek van de FAO toont dat ook voor tarwe een grotere wereldvoorraad voorhanden is. In India ligt naar schatting zelfs 10 miljoen ton tarwe onder tentzeilen te verrotten omdat er niet zorgvuldig wordt omgesprongen met de voorraden.  Geen goed nieuws, maar dat lijkt me toch een indicatie dat ze er niet vrezen voor acute tekorten op de tarwemarkt.

Een tweede belangrijke factor die een voedselcrisis tempert is een lagere olieprijs. Hoe lager de olieprijs, hoe lager de vraag naar landbouwproducten voor de aanmaak van biobrandstoffen. Een ander effect van een lage olieprijs is dat meststoffen goedkoper worden, wat boeren toelaat beter te bemesten.

Maar er zijn ook twee fenomenen die een katalysator kunnen vormen voor een nieuwe voedselcrisis. De eerste is extreem weer. De tarwe-oogst in de VS is goed, maar als de oogsten in december in Australië en Argentinië tegenvallen kan de situatie verslechteren. Een tweede factor is hoe overheden hierop reageren. De voedselcrisis van ’07-’08 was minder erg geweest, indien overheden niet in protectionisme waren vervallen.

Conclusie, de scherpe prijsstijging van tarwe kan best voor wat problemen zorgen, maar voor een nieuwe voedselcrisis zoals in 2007 hoeven we nog niet te vrezen. Landbouw is altijd kwetsbaar voor slechte weersomstandigheden, maar we staan er deze keer wat beter voor. Je kelder volproppen met conserven lijkt dan ook wat overdreven.

Tonight, I watched a good BBC-documentary called “Carbon Hunters“. It basically is about the business of carbon credits, and focusses on the new breed of entrepreneurs called carbon hunters. Carbon hunters search for opportunities to reduce greenhouse gas emissions that result in carbon credits, which can be sold to fund reduction projects. The central theme of the program is the question whether carbon credit trading really helps the environment, or not.

The principle of the “Cap and Trade” system is simple and is described clearly in the trailer above. But I do not fully agree with the conclusion: “in theory, this reduces the overall amount of carbon in the air“. What Cap and Trade does, – in theory – is merely allocating emission reductions to the cheapest and thus best possible place . It puts a price on carbon, but the system does not necessarily lower the total amount of greenhouse gasses. When the cap is set too high, the price of carbon will be zero.

Let’s extend the example in the trailer: factory A can reduce its carbon emissions at a cost of 15 euro per ton reduction and factory B can do the same at a cost of 20 euro per ton reduction. Government regulations say both factories have to reduce their emissions by five ton. If both factories reduce their emissions with five tons, the total cost would be 5 x 15 euro + 5 x 20 euro = 175 euro. An emission trading scheme would allow factory A to reduce its emissions by 10 ton and selling 5 carbon credits to factory B. In this case, the total cost would only be 10 x 15 euro = 150 euro. Cap and Trade thus allows the market to reduce the emissions in the most efficient way possible.

Although the system is perfect in theory, the practice shows to be less rosy. Factories in the west can offset their emissions by buying credits from countries like India or China under the Clean Development Mechanism scheme (CDM). The logic is the same: if it is cheaper to reduce emissions in rural India, a factory in the US or Europe can pay for it and let its own emissions as they were. But in practice, the emission reductions in China or India would often also have taken place without the carbon credits. The principle of additionality is not respected, that means that the carbon credits do not originate from additional emission reductions, but from reductions that would have taken place anyway. This is nothing more than selling and buying hot air.

In my opinion, Cap and Trade is well suited to establish emission reductions, if the cap is set low enough. But eventually, every country should take part in it to avoid growing emissions in countries that do not participate. Better regulation is essential to protect the principle of additionality. Nevertheless, it is a good thing that Europe has taken action. And as one of the carbon hunters states in the program: “there is no problem in getting rich and saving the planet”.

Chocfinger begon in oktober 2009 met het kopen van futurecontracten voor levering van cacao in juli 2010. Zijn concurrenten schatten de gemiddelde prijs op 2.100 à 2.200 pond per ton. In het begin van de maand bedroeg de spotprijs een goede 2.700 pond per ton. Chocfinger kon dan kiezen voor een cash settlement, waarbij hij per ton een mooie 500 à 600 pond winst zou maken. Chocfinger koos er echter voor om de cacao fysiek te laten leveren, op te slaan en van de markt te halen. Het gaat om een aanzienlijke hoeveelheid, maar liefst 7% van de wereldproductie.

Dit versterkt de prijsstijgingen, maar Chocfinger wil niet worden vergeleken met speculanten. Hij gaat uit van een degelijke analyse van de markt, Armajaro zou zelfs weerstations hebben in Ivoorkust (goed voor 40% van de cacaoproductie). Speculatie is het misschien niet, maar je kan je vragen stellen bij het economische nut van dit spelletje.

Futures hebben ongetwijfeld hun nut. Toen Chocfinger besloot om futures te kopen, ging hij een contract aan met cacaoproducenten om aan een afgesproken prijs cacao af te nemen. Dit vermindert het risico bij producenten, die daardoor misschien meer konden investeren. Het kan zelfs nuttig zijn om cacao van de markt te halen en later weer te verkopen, wanneer vb. de oogst in Ivoorkust zou tegenvallen. Zo is er een buffer die te grote prijspieken tegengaat, maar de kost is een hogere prijs vandaag, dan wanneer de cacao gewoon kon worden verkocht.

Chocfinger is dus een nuttige economische speler. Hij neemt het risico van een tegenvallende oogst over en levert in die zin een verzekering aan cacaoproductenten. Bij een goede oogst slikt hij heel wat verlies. Aan de cacao-afnemers om een verstandig aankoopbeleid te voeren, al is dat niet evident als je moet opboksen tegen gehaaide traders als Anthony Ward…

VREG Marktmonitor 2009 - klik om te vergroten

WKK of warmtekrachtkoppeling is energievriendelijker maar doorgaans ook duurder dan gescheiden opwekking van warmte en elektriciteit. Daarom krijg je in Vlaanderen WKK-certificaten die WKK rendabel maken. Dankzij het grote succes van WKK was er in 2009 een beduidend overschot aan certificaten, wat de toekomstige ontwikkeling van WKK in Vlaanderen in het gevaar bracht. Dat probleem is nu opgelost.

Wat zijn WKK-certificaten?

Het systeem is heel eenvoudig. Per hoeveelheid primaire energie die je bespaart door een WKK te gebruiken in plaats van gescheiden opwekking van warmte en elektriciteit, krijg je een hoeveelheid certificaten. Leveranciers van elektriciteit moeten elk jaar certificaten inleveren bij de VREG op basis van de hoeveelheid elektriciteit die ze verkopen aan particulieren en ondernemingen. Die certificaten kunnen ze zelf verdienen door gebruik te maken van WKK, of ze kunnen certificaten kopen op de markt. Wanneer te veel certificaten beschikbaar zijn zakt de prijs, wat leidt tot een verminderde rendabiliteit voor investeringen in WKK. De eerste grafiek toont dat in 2009 een groot overschot aan certificaten werd uitgereikt.

Slachtoffer van eigen succes

Een overaanbod leidt tot dalingen in prijs. De tweede grafiek toont echter dat een sterke daling van de prijs nog niet is ingezet. Houders van certificaten kunnen immers wachten om deze te verkopen of in te leveren. Als de verplichting voor certificaten stijgt, is het welkom wat extra certificaten achter de hand te hebben. Het aantal in te leveren certificaten wordt uitgedrukt als percentage van de hoeveelheid verkochte elektriciteit. Eén certificaat komt dan overeen met 1 MWh. Dit quotum stijgt jaarlijks, in 2006 was het nog 1,19%, in 2009 was dit al 3,73% en voor 2010 ligt de grens op 4,39%.

Om investeerders in WKK zekerheid te bieden heeft de Vlaamse regering nu beslist om de quota verder te verhogen en vast te leggen voor een langere periode. Dit is een sterk signaal naar de markt, “blijf investeren in WKK“, en goed nieuws voor energiebesparing in Vlaanderen.

Nieuwe quota voor WKK-certificaten:

• 6% in 2011;
• 6,5% in 2012;
• 7% in 2013;
• 7,9% in 2014;
• 8,5% in 2015;
• 9,2% in 2016;
• 9,8% in 2017 en
• 10,5% vanaf 2018.

De 20-20-20 doelstelling van Europa omvat vier delen: 20% minder energieverbruik, 20% minder CO2-uitstoot, 20% hernieuwbare energie en 10% biobrandstoffen. Bij 20% hernieuwbare energie denken we aan groene stroom. Maar ons energieverbruik bestaat niet uit elektriciteit alleen. In Vlaanderen wordt ongeveer 40% van de primaire energie verbruikt om elektriciteit te maken. De rest gaat naar warmte in woningen en industrie, naar transport, en naar andere. Vlaanderen doet haar best op vlak van groene stroom met certificaten, maar dat is slechts een deeltje van de taart.

Ook groene warmte kan je thuis opwekken. De meest eenvoudige manier is met een zonneboiler, het principe is eigenlijk hetzelfde als dat van de zak van Luc De Vos.  De panelen op je dak bevatten buisjes waar water (eventueel met antivries) doorstroomt, dat water levert dan warmte aan een grote boiler. Een andere eenvoudige vorm van groene warmte is de verwarmingsketel met pellets, eigenlijk een moderne versie van de houtkachel of zelfs open haard, maar veel zuiniger en properder. Energetisch is dit veel beter dan pellets verbranden om er groene stroom van te maken. Als je van gesofisticeerde technieken houdt kan je gaan voor de warmtepomp. Die gebruikt weliswaar elektriciteit, maar ook hernieuwbare warmte uit de grond, lucht of het grondwater.

Bij die warmtepomp moet je wel opletten. Net zoals je zonnepanelen best niet op een dak zonder isolatie plaatst, plaats je best geen warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis. Ideaal past een warmtepomp in een goed geïsoleerd huis met vloer- of wandverwarming. Bij slechte isolatie moet een warmtepomp warmte leveren op te hoge temperatuur, waardoor de COP (efficiëntie) sterk daalt. Bij een COP lager dan 2.5 verspil je energie!

En als je geen zonneboiler kan installeren en je wil toch groen zijn, een koude douche is ook altijd verfrissend

Source: vox.eu, Klik om te vergroten

De examens komen er aan, menig student heeft de bierpot opzij geschoven en zit over zijn bureau gebogen, leerstof te verwerken. Voor mij hetzelfde verhaal, al geldt dat van die bierpot lang niet meer. Werken en studeren combineren, het vraagt wat inspanning. Het is ook een kwestie van gemotiveerd blijven, en dan helpt het soms om je de vraag te stellen waarom je bepaalde vakken nu eigenlijk studeert.

Momenteel ben ik bezig met financial accounting, boekhouden zeg maar, op zich niet het meest sexy vak. Je zou al gauw denken dat details niet zo belangrijk zijn, als je maar de grote lijnen van een jaarverslag begrijpt. Als je maar een idee hebt van wat er allemaal staat te lezen op de balans van een onderneming. Maar details doen er net heel veel toe. Tijdens het blokken moest ik terugdenken aan een artikel op VOX.EU over het verschil tussen IFRS en GAAP. IFRS staat voor International Financial Reporting Standards, GAAP voor Generally Accepted Accounting Principles.

Implicaties boekhouden voor banken

IFRS is een internationale standaard die onder andere in Europa wordt gebruikt. In de VS wordt echter GAAP gebruikt, en dit kan leiden tot grote verschillen. Een voorbeeld daarvan is de behandeling van financiële derivaten op de balans. De figuur toont dat verschil voor Deutsche Bank, die volgens beide standaarden haar balans opmaakt. Onder IFRS had de bank op balansdatum ongeveer 2200 miljard  euro aan activa. Onder GAAP was dat ongeveer 1000 miljard euro. Het eigen vermogen is ongeveer hetzelfde in de twee gevallen.

De leverage of hefboom (eigen vermogen gedeeld door activa min eigen vermogen) is veel groter onder IFRS. Leverage wordt vaak gebruikt als ruwe indicator voor risico, hoe hoger de leverage, hoe hoger het risico een bank loopt, maar ook hoe hoger de mogelijke winst. In praktijk levert dezelfde bank dus grote verschillen in leverage naar gelang de methode van boekhouden. Het vergelijken van een Europese en Amerikaanse bank wordt daardoor wel erg moeilijk en leidt snel tot foute conclusies. Iemand die op basis van zulke cijfers investeringsbeslissingen moet nemen, kan maar beter goed opgelet hebben tijdens de les…

Energieboekhouding, een kwestie van juiste cijfertjes

Maar ook voor mensen die bezig zijn met energie is het belangrijk dat ze weten waarmee ze bezig zijn wanneer ze cijfers vergelijken. Hoe vaak wordt MW en MWh omgewisseld? Hoe vaak wordt het vermogen van een windmolenpark uitgedrukt in elektriciteit voor een bepaald aantal gezinnen? Kan het kwaad? Eigenlijk wel.

Een windmolenpark van 1000 MW op zee, levert minder elektriciteit dan een kerncentrale van 1000 MW. Een kerncentrale kan gemakkelijk gedurende 8000 uur per jaar haar maximale vermogen leveren. Terwijl een windmolen op zee maar 2000 equivalente vollasturen oplevert. Een 1000 MW kerncentrale is dus equivalent aan ongeveer 4000 MW aan windturbines op zee.

Ook rekenen in “aantal gezinnen” is misleidend. In Vlaanderen zijn gezinnen verantwoordelijk voor een kleine 50% van het elektriciteitsverbruik. Als er twee miljoen gezinnen zijn in Vlaanderen, is er dus elektriciteitsproductie nodig voor meer dan vier miljoen gezinnen om ook de industrie draaiende te houden.

Conclusie?

Conclusie, goed studeren, altijd het kopje erbij houden, appelen met appelen vergelijken, en dan loopt alles wel los…